| SATVRAE | |
| SATVRA I | |
| Semper ego auditor tantum? numquamne reponam | 1.1 |
| uexatus totiens rauci Theseide Cordi? | |
| inpune ergo mihi recitauerit ille togatas, | |
| hic elegos? inpune diem consumpserit ingens | |
| Telephus aut summi plena iam margine libri | 5 |
| scriptus et in tergo necdum finitus Orestes? | |
| nota magis nulli domus est sua quam mihi lucus | |
| Martis et Aeoliis uicinum rupibus antrum | |
| Vulcani; quid agant uenti, quas torqueat umbras | |
| Aeacus, unde alius furtiuae deuehat aurum | 10 |
| pelliculae, quantas iaculetur Monychus ornos, | |
| Frontonis platani conuolsaque marmora clamant | |
| semper et adsiduo ruptae lectore columnae. | |
| expectes eadem a summo minimoque poeta. | |
| et nos ergo manum ferulae subduximus, et nos | 15 |
| consilium dedimus Sullae, priuatus ut altum | |
| dormiret. stulta est clementia, cum tot ubique | |
| uatibus occurras, periturae parcere chartae. | |
| cur tamen hoc potius libeat decurrere campo, | |
| per quem magnus equos Auruncae flexit alumnus, | 20 |
| si uacat ac placidi rationem admittitis, edam. | |
| cum tener uxorem ducat spado, Meuia Tuscum | |
| figat aprum et nuda teneat uenabula mamma, | |
| patricios omnis opibus cum prouocet unus | |
| quo tondente grauis iuueni mihi barba sonabat, | 25 |
| cum pars Niliacae plebis, cum uerna Canopi | |
| Crispinus Tyrias umero reuocante lacernas | |
| uentilet aestiuum digitis sudantibus aurum | |
| nec sufferre queat maioris pondera gemmae, | |
| difficile est saturam non scribere. nam quis iniquae | 30 |
| tam patiens urbis, tam ferreus, ut teneat se, | |
| causidici noua cum ueniat lectica Mathonis | |
| plena ipso, post hunc magni delator amici | |
| et cito rapturus de nobilitate comesa | |
| quod superest, quem Massa timet, quem munere palpat | 35 |
| Carus et a trepido Thymele summissa Latino; | |
| cum te summoueant qui testamenta merentur | |
| noctibus, in caelum quos euehit optima summi | |
| nunc uia processus, uetulae uesica beatae? | |
| unciolam Proculeius habet, sed Gillo deuncem, | 40 |
| partes quisque suas ad mensuram inguinis heres. | |
| accipiat sane mercedem sanguinis et sic | |
| palleat ut nudis pressit qui calcibus anguem | |
| aut Lugudunensem rhetor dicturus ad aram. | |
| quid referam quanta siccum iecur ardeat ira, | 45 |
| cum populum gregibus comitum premit hic spoliator | |
| pupilli prostantis et hic damnatus inani | |
| iudicio? quid enim saluis infamia nummis? | |
| exul ab octaua Marius bibit et fruitur dis | |
| iratis, at tu uictrix, prouincia, ploras. | 50 |
| haec ego non credam Venusina digna lucerna? | |
| haec ego non agitem? sed quid magis? Heracleas | |
| aut Diomedeas aut mugitum labyrinthi | |
| et mare percussum puero fabrumque uolantem, | |
| cum leno accipiat moechi bona, si capiendi | 55 |
| ius nullum uxori, doctus spectare lacunar, | |
| doctus et ad calicem uigilanti stertere naso; | |
| cum fas esse putet curam sperare cohortis | |
| qui bona donauit praesepibus et caret omni | |
| maiorum censu, dum peruolat axe citato | 60 |
| Flaminiam puer Automedon? nam lora tenebat | |
| ipse, lacernatae cum se iactaret amicae. | |
| nonne libet medio ceras inplere capaces | |
| quadriuio, cum iam sexta ceruice feratur | |
| hinc atque inde patens ac nuda paene cathedra | 65 |
| et multum referens de Maecenate supino | |
| signator falsi, qui se lautum atque beatum | |
| exiguis tabulis et gemma fecerit uda? | |
| occurrit matrona potens, quae molle Calenum | |
| porrectura uiro miscet sitiente rubetam | 70 |
| instituitque rudes melior Lucusta propinquas | |
| per famam et populum nigros efferre maritos. | |
| aude aliquid breuibus Gyaris et carcere dignum, | |
| si uis esse aliquid. probitas laudatur et alget; | |
| criminibus debent hortos, praetoria, mensas, | 75 |
| argentum uetus et stantem extra pocula caprum. | |
| quem patitur dormire nurus corruptor auarae, | |
| quem sponsae turpes et praetextatus adulter? | |
| si natura negat, facit indignatio uersum | |
| qualemcumque potest, quales ego uel Cluuienus. | 80 |
| ex quo Deucalion nimbis tollentibus aequor | |
| nauigio montem ascendit sortesque poposcit | |
| paulatimque anima caluerunt mollia saxa | |
| et maribus nudas ostendit Pyrrha puellas, | |
| quidquid agunt homines, uotum, timor, ira, uoluptas, | 85 |
| gaudia, discursus, nostri farrago libelli est. | |
| et quando uberior uitiorum copia? quando | |
| maior auaritiae patuit sinus? alea quando | |
| hos animos? neque enim loculis comitantibus itur | |
| ad casum tabulae, posita sed luditur arca. | 90 |
| proelia quanta illic dispensatore uidebis | |
| armigero! simplexne furor sestertia centum | |
| perdere et horrenti tunicam non reddere seruo? | |
| quis totidem erexit uillas, quis fercula septem | |
| secreto cenauit auus? nunc sportula primo | 95 |
| limine parua sedet turbae rapienda togatae. | |
| ille tamen faciem prius inspicit et trepidat ne | |
| suppositus uenias ac falso nomine poscas: | |
| agnitus accipies. iubet a praecone uocari | |
| ipsos Troiugenas, nam uexant limen et ipsi | 100 |
| nobiscum. 'da praetori, da deinde tribuno.' | |
| sed libertinus prior est. 'prior' inquit 'ego adsum. | |
| cur timeam dubitemue locum defendere, quamuis | |
| natus ad Euphraten, molles quod in aure fenestrae | |
| arguerint, licet ipse negem? sed quinque tabernae | 105 |
| quadringenta parant. quid confert purpura maior | |
| optandum, si Laurenti custodit in agro | |
| conductas Coruinus ouis, ego possideo plus | |
| Pallante et Licinis?' expectent ergo tribuni, | |
| uincant diuitiae, sacro ne cedat honori | 110 |
| nuper in hanc urbem pedibus qui uenerat albis, | |
| quandoquidem inter nos sanctissima diuitiarum | |
| maiestas, etsi funesta Pecunia templo | |
| nondum habitat, nullas nummorum ereximus aras, | |
| ut colitur Pax atque Fides, Victoria, Virtus | 115 |
| quaeque salutato crepitat Concordia nido. | |
| sed cum summus honor finito conputet anno, | |
| sportula quid referat, quantum rationibus addat, | |
| quid facient comites quibus hinc toga, calceus hinc est | |
| et panis fumusque domi? densissima centum | 120 |
| quadrantes lectica petit, sequiturque maritum | |
| languida uel praegnas et circumducitur uxor. | |
| hic petit absenti nota iam callidus arte | |
| ostendens uacuam et clausam pro coniuge sellam. | |
| 'Galla mea est' inquit, 'citius dimitte. moraris? | 125 |
| profer, Galla, caput. noli uexare, quiescet.' | |
| ipse dies pulchro distinguitur ordine rerum: | |
| sportula, deinde forum iurisque peritus Apollo | |
| atque triumphales, inter quas ausus habere | |
| nescio quis titulos Aegyptius atque Arabarches, | 130 |
| cuius ad effigiem non tantum meiiere fas est. | |
| uestibulis abeunt ueteres lassique clientes | |
| uotaque deponunt, quamquam longissima cenae | |
| spes homini; caulis miseris atque ignis emendus. | |
| optima siluarum interea pelagique uorabit | 135 |
| rex horum uacuisque toris tantum ipse iacebit. | |
| nam de tot pulchris et latis orbibus et tam | |
| antiquis una comedunt patrimonia mensa. | |
| nullus iam parasitus erit. sed quis ferat istas | |
| luxuriae sordes? quanta est gula quae sibi totos | 140 |
| ponit apros, animal propter conuiuia natum! | |
| poena tamen praesens, cum tu deponis amictus | |
| turgidus et crudum pauonem in balnea portas. | |
| hinc subitae mortes atque intestata senectus. | |
| it noua nec tristis per cunctas fabula cenas; | 145 |
| ducitur iratis plaudendum funus amicis. | |
| nil erit ulterius quod nostris moribus addat | |
| posteritas, eadem facient cupientque minores, | |
| omne in praecipiti uitium stetit. utere uelis, | |
| totos pande sinus. dices hic forsitan 'unde | 150 |
| ingenium par materiae? unde illa priorum | |
| scribendi quodcumque animo flagrante liberet | |
| simplicitas? "cuius non audeo dicere nomen? | |
| quid refert dictis ignoscat Mucius an non?" | |
| pone Tigillinum, taeda lucebis in illa | 155 |
| qua stantes ardent qui fixo gutture fumant, | |
| et latum media sulcum deducit harena.' | |
| qui dedit ergo tribus patruis aconita, uehatur | |
| pensilibus plumis atque illinc despiciat nos? | |
| 'cum ueniet contra, digito compesce labellum: | 160 |
| accusator erit qui uerbum dixerit "hic est." | |
| securus licet Aenean Rutulumque ferocem | |
| committas, nulli grauis est percussus Achilles | |
| aut multum quaesitus Hylas urnamque secutus: | |
| ense uelut stricto quotiens Lucilius ardens | 165 |
| infremuit, rubet auditor cui frigida mens est | |
| criminibus, tacita sudant praecordia culpa. | |
| inde ira et lacrimae. tecum prius ergo uoluta | |
| haec animo ante tubas: galeatum sero duelli | |
| paenitet.' experiar quid concedatur in illos | 170 |
| quorum Flaminia tegitur cinis atque Latina. |
