Collegium Etonense

Situs in Anglia meridiana

Collegium Etonense (statutis conditoris plenius Collegium Regale Beatae Mariae de Etona prope Windesoram, Anglice Eton College vel The King's College of Our Lady of Eton beside Windsor)^[1] est regale collegium et schola publica oecotrophei pueris destinata pro educatione secundaria, anno 1440 a rege Henrico VI condita, Etonae prope Windesoram sita. Schola, quae super ripas Tamesis fluminis iacet, inter celeberrimas ac vetustissimas totius Angliae institutiones scholasticas numeratur. Ibi hodie circiter 1300 discipuli erudiuntur.

Sententia scholae est "Floreat Etona".

Historia

De institutione et primis annis

Collegium conditum est die 11 Octobris anno 1440 ab Henrico VI rege, qui eo tempore undevicesimum annum agebat. Rex scholae Winchesterensi (quae est Collegium Wintoniense), a Gulielmo de Wykeham conditae, tamquam exemplari usus est; ipse enim Wintoniam pluries visitavit ut statuta describeret.^[2] Ad novum collegium inchoandum, rex Gulielmum Waynflete, magistrum Wintoniensem, primum praepositum (Anglice Provost) Etonae nominavit, qui nonnullos scholares secum adduxit ut fundamenta iacerent.^[3]

Propositum regis primigenium erat providere gratuitam educationem septuaginta pueris pauperibus ac indigentibus, qui postea in Collegium Regale Cantabrigiae (Anglice King's College, Cambridge), ab eodem rege anno 1441 conditum, ad altiorem doctrinam progrederentur.^[4] Hi discipuli regii "collegiales" (Anglice Collegers) nominati sunt. Mox tamen alii pueri, qui propriis sumptibus erudirentur et in oppido habitarent, admissi sunt; qui "oppidani" (Anglice Oppidans, ex verbo Latino oppidum) nuncupantur.^[5]

De difficultatibus sub Eduardo IV

Cum Henricus VI anno 1461 a rege Eduardo IV throno deiectus esset, novus rex omnes concessiones reditusque collegio ademit, resque pretiosas ad sacellum Sancti Georgii Windesorae transtulit.^[6] Secundum famam popularem, collegium ab interitu servatum est intercessione Ioannae Shore (Anglice Jane Shore), regis Eduardi amasiae, cuius duo simulacra etiam hodie in domo Praepositi conservantur.^[7] Quamquam schola servata est, numerus sociorum ac reditus valde imminuti sunt, et aedificatio sacelli (quod rex Henricus maximum in Europa fieri voluerat) interrupta est; tantum chorus perfectus est, ante-sacello a Gulielmo Waynflete postea adiecto.^[8]

Aevum litterarum renascentium et reformatio

Saeculo decimo sexto, collegium sub rege Henrico VIII et regina Elizabetha I florere perrexit. Tempore reformationis Anglicanae, nonnulli veteres Etonenses et socii pro fide Protestantium ad palum combusti sunt, inter quos Robertus Glover et Laurentius Saunders.^[9]

Ratio erudiendi ac usus linguae Latinae

De linguae Latinae primatu

Ab origine usque ad medium saeculum decimum nonum, lingua Latina et Graeca antiqua erant unicae res quae in schola publice docebantur. Secundum consuetudinarium a Gulielmo Malim (magistro archididascalo) anno 1561 conscriptum, discipuli Latina sola loqui cogebantur.^[10] Ut hoc praeceptum servaretur, constituti sunt custodes ac monitores (qui Anglice prepositores vel prepostors dicuntur) in schola, in templis, et in areis lusoriis, qui eos notarent qui Anglice loquerentur vel sordes neglegerent.^[11]

De fine regulae Latinae loquendi

Quando haec regula loquendi Latine in usum desinere coeperit, fontes Etonenses non tradunt. Francisca Waquet tamen, quae historiam linguae Latinae in scholis Europaeis saeculis XVI–XX tractavit, docet usum Latinae locutionis in scholis Anglicanis et Europaeis saeculo decimo septimo sensim obsolevisse, dum lingua Gallica locum Latinae in rebus doctis occupavit.^[12] Iam saeculo decimo septimo Ioannes Locke (1632–1704) et Ioannes Miltonius (1608–1674) scholas grammaticas reprehendebant quod Latinam non satis per sermonem vividum docerent, quod indicat regulam locutionis iam tum in multis scholis neglegi coepisse.^[13]

De methodis docendi

Discipuli in schola inferiore (Anglice Lower School) et superiore dividebantur. Eruditio praecipue in his rebus constabat:^[14]

Rote memoria (Repetitio): Discipuli magnos textuum Latinorum Graecorumque locos memoriter discere et magistro recitare debebant.
Analysis grammatica (Construing): Textus classici diligenter azymati sunt secundum regulas syntaxis antequam Anglice verterentur.
Scriptio versuum: Sicut in aliis scholis grammaticis Anglicis, maxima laus tributa est facultati versus Latinos scribendi (praecipue hexametros et disticha elegiaca). Qui in hac arte excellebant, "electi" habebantur.^[15]

Grammatica Latina Etonensis

Ad usum scholarum, liber scholasticus famosissimus editus est, sub titulo Eton Latin Grammar cognitus, qui per saecula duodecim ac decimum nonum in omnibus fere scholis grammaticis Britanniae adhibebatur ad elementa linguae Latinae docenda.^[16] In classe inferiore quae "Nonsense" vocabatur, pueri versus sine sensu sed metrice rectos componebant ut regulas prosodiae ediscerent.^[17]

Versus Bacchici

Consuetudo quaedam singularis Etonensis erat scriptio "versuum Bacchicorum" (Anglice Bacchus verses). Diebus Shrovetide (id est ante Quadragesimam), discipuli versus Latinos in laudem vel vituperationem Bacchi, dei vini, componebant. Hi versus, coloratis fasciis ligati, in aula collegiali (Anglice College Hall) appendebantur, ubi a magistris et visitatoribus legebantur. Ipse Richardus Porson, philologus illustris, versus de Cyro Babylone capta exultante composuit, qui in bibliotheca servantur.^[18] Samuel Pepys hanc consuetudinem anno 1666 admiratus est.^[19]

De ludis scaenicis Latinis

Durante hieme, discipuli fabulas scaenicas Latinas agere solebant. Nicolaus Udall (archididascalus inter 1534 et 1541) plures comoedias scripsit, inter quas Ralph Roister Doister, quae prima comoedia Anglica habetur, structura tamen scaenica Latina et Terentiana instructa.^[20]

De curriculo classico et emendationibus

Saeculo decimo nono, trias auctorum classicorum — Homerus, Vergilius, Horatius — a discipulis usque ad satietatem legebatur.^[21] Tamen emendatores scholam reprehenderunt quod scientias modernas neglegeret. Mathematicae disciplina anno 1851 demum inducta est, ne studia classica deperirent.^[22] Comissio Clarendoniana anno 1861 instituta curriculum severe iudicavit, quod ad Public Schools Act anno 1868 duxit; exinde aliae linguae (sicut Francogallica ac Germanica) et scientiae physicae in ordinem studiorum admissae sunt.^[23] Tantum sub praeside Antonio Chenevix-Trench decennio 1960 studia classica primatum absolutum amiserunt.^[24]

Praemia ac Carmina

De Praemio Newcastle

Anno 1829, Henricus Pelham-Clinton, quartus dux de Newcastle, praemium annuum instituit (Anglice Newcastle Scholarship), quod etiam hodie est honoratissimum scholae praemium. Per centum et quinquaginta annos hoc examen severissimum fuit de lingua Graeca et Latina, historia antiqua, et theologia biblica.^[25] Inter victores fuerunt multi viri illustres sicut Gulielmus Ewart Gladstone (qui examinator fuit anno 1840), M. R. James, et Douglas Hurd.^[26]

Carmen Etonense

Quamquam "Eton Boating Song" est celeberrimum carmen populare, carmen officiale scholae, "Carmen Etonense" nuncupatum, Latine canitur. Carmen compositum est ab Arturo Campbell Ainger (verbis) et Iosepho Barnby (musicis):

Sonent voces omnium

Liliorum florem,

Decus et praesidium

Munus et amorem...

Notae

↑ King's College (2007)
↑ Lyte (1911), pp. 3-5
↑ Waynflete (DNB)
↑ Eton College (EN)
↑ Eton History
↑ Lyte (1911), pp. 58-62
↑ Nevill (1911), p. 5
↑ Eton College (EN)
↑ Nevill (1911), p. 7
↑ Malim (1561)
↑ Malim (1561)
↑ Waquet (2001), apud Grafton (2001)
↑ Grafton (2001)
↑ Hoare (2020)
↑ Kirtland (1909)
↑ Eton Latin Grammar
↑ Nevill (1911), p. 63
↑ Nevill (1911), p. 163
↑ Pepys (1666)
↑ Udall (DNB)
↑ Lyte (1911), p. 382
↑ Hoare (2020)
↑ Hoare (2020)
↑ Hoare (2020)
↑ Newcastle (Antigone)
↑ Newcastle Scholarship (EN)

Bibliographia

Vicipaedia Anglica (2026). Eton College
Eton College (2021). Our History
Taylor, G. (1840). The Eton Latin Grammar
Hoare, Eleanor (2020). Education, Education, Education: 500 Years of Learning at Eton College
King's College Cambridge (2007). Statutes and Ordinances 2007
Kirtland, J. C. (1909). Notes on the Teaching of Latin in England. vol. 2. pp. 226-228
Lyte, H. C. Maxwell (1911). A History of Eton College (1440-1910)
Malim, William (1561). Consuetudinarium Vetus Scholae Etonensis
Nevill, Ralph (1911). Floreat Etona: Anecdotes and Memories of Eton College
Antigone Journal (2022). The Newcastle Scholarship
Vicipaedia Anglica (2026). Newcastle Scholarship
Pepys, Samuel (1666). Diary of Samuel Pepys: Shrovetide 1666
Dictionary of National Biography (1885). Nicholas Udall
Waquet, Françoise (2001). Latin, or the Empire of a Sign: From the Sixteenth to the Twentieth Centuries. Londinii
Grafton, Anthony (2001). Thank you for your letter (recensio libri Waquet). vol. 23
Dictionary of National Biography (1885). William Waynflete

[1] King's College (2007)

[2] Lyte (1911), pp. 3-5

[3] Waynflete (DNB)

[4] Eton College (EN)

[5] Eton History

[6] Lyte (1911), pp. 58-62

[7] Nevill (1911), p. 5

[8] Eton College (EN)

[9] Nevill (1911), p. 7

[10] Malim (1561)

[11] Malim (1561)

[12] Waquet (2001), apud Grafton (2001)

[13] Grafton (2001)

[14] Hoare (2020)

[15] Kirtland (1909)

[16] Eton Latin Grammar

[17] Nevill (1911), p. 63

[18] Nevill (1911), p. 163

[19] Pepys (1666)

[20] Udall (DNB)

[21] Lyte (1911), p. 382

[22] Hoare (2020)

[23] Hoare (2020)

[24] Hoare (2020)

[25] Newcastle (Antigone)

[26] Newcastle Scholarship (EN)

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]