Cartimandua

Cartimandua
sarauniya 68
Rayuwa
Haihuwa	1 century
ƙasa	Roman Britain (en)
Mutuwa	Great Britain (mul) , 69
Ƴan uwa
Abokiyar zama	Venutius (en) Vellocatus (en)
Sana'a
Sana'a	ɗan siyasa, sarauniya da queen (en)

Cartimandua ko Cartismandua (ya yi sarauta c. AD 43 – c. 69 ) sarauniya ce ta ƙarni na farko ta Brigantes, wani ƙabilar Romano-Britain da ke zaune a yankin arewacin Ingila a yanzu. An san ta da rubuce-rubucen masanin tarihin Romawa Tacitus .

Ta hau mulki a lokacin da Roma ke yaƙi da Birtaniya . Ta kasance mai tasiri sosai a lokacin mulkinta. A matsayinta na mai mulkin Brigantes, ta haɗa ƙabilun Birtaniya daban-daban waɗanda daga ƙarshe suka miƙa wuya ga Roma .

An yi wa Cartimandua kallon wani abin mamaki a cikin labarin Tacitus game da ita. An rubuta cewa ta ci amanar babban sarki Caratacus, ta ba shi mafaka ba tare da da'a ba, amma ta miƙa shi ga Romawa don neman arziki. An kuma rubuta cewa ta saki matar aurenta ta maye gurbinsa da wani soja na yau da kullun. Daga baya ta shiga cikin wani rikici na soja mai tsawo da tsohuwar matar aurenta yayin da yake tayar da zaune tsaye a kanta sau da yawa, kuma daga ƙarshe ta sha kashi a hannunsa.

Tarihi

Ko da yake Tacitus ya fara ambaton Cartimandua a shekara ta 51 AD, mulkinta a kan Brigantes ya riga ya kafu ne lokacin da sarkin Roma Claudius ya fara mamaye Birtaniya a shekara ta 43: tana iya zama ɗaya daga cikin "sarakuna" goma sha ɗaya waɗanda babban jarumin Claudius ya ce sun miƙa wuya ba tare da yaƙi ba. Idan ba haka ba, wataƙila ta hau mulki bayan wani tawaye na wani ɓangare na Brigantes ya sha kaye a hannun Publius Ostorius Scapula a shekara ta 48.

Kasancewarta 'yar "haihuwa mai daraja", a cewar Tacitus, Cartimandua wataƙila ta gaji ikonta, domin ba ta bayyana ta samu ta hanyar aure ba. Tacitus ya bayyana ta da mijinta na farko, Venutius a matsayin masu biyayya ga Roma kuma "sun kare su da hannunmu na [Romawa]".

Sunanta na iya zama wani abu da ya samo asali daga tushen Celtic na gama gari *carti- "chase, expel, send" da *mandu- "pony".

Cin Amana na Caratacus

A shekara ta 51, jagoran adawa na Birtaniya Caratacus ya nemi mafaka a hannun Cartimandua bayan Ostorius Scapula ya kayar da shi a Wales, amma Cartimandua ya mika shi ga Romawa a cikin sarka. A cewar Tacitus:

"Daga baya ta ƙarfafa ƙarfinta lokacin da aka yaba mata da kama Sarki Caratacus ta hanyar cin amana, don haka ta yi ado don nasarar Claudius Kaisar. Daga nan ne arzikinta ya fito da kuma ruhin da nasara ke haifarwa."