2019

20g - 21g - 22g
1960au 1970au 1980au 1990au 2000au - 2010au - 2020au 2030au 2040au 2050au 2060au
2014 2015 2016 2017 2018 - 2019 - 2020 2021 2022 2023 2024

2019 oedd y flwyddyn y cafodd yr achos dynol cyntaf o COVID-19 ei ddogfennu, cyn y pandemig, a ddatganwyd gan Sefydliad Iechyd y Byd y flwyddyn ganlynol.^[1] Hyd at y pwynt hwnnw, disgrifiwyd 2019 fel “y flwyddyn orau yn hanes dynoliaeth” gan rai papurau newydd a chyfryngau yn yr Unol Daleithiau, gan gynnwys The New York Times a WNYC.

Gwelwyd Senedd Cymru'n dod yn un o’r llywodraethau cyntaf yn y byd i ddatgan argyfwng cenedlaethol oherwydd newid hinsawdd, a hynny ar Galan Mai.^[2]

Digwyddiadau

Ionawr

1 Ionawr
- Rwmania yn derbyn arlywyddiaeth Cyngor yr Undeb Ewropeaidd.
- Y chwiledydd 'New Horizons' yn hedfan heibio 486958 Arrokoth (gwrthrych traws-Neifionaidd) yng Ngwregys Kuiper.
- Jair Bolsonaro yn dod yn Arlywydd Brasil.
3 Ionawr - Y chwiliedydd Tsieineaidd "Chang'e 4" yn glanio ar ochr bella'r Lleuad.^[3]
15 Ionawr
- Theresa May yn colli pleidlais ar Brexit yn Nhŷ'r Cyffredin: 432 o bleidleisiau i 202.
- Ymosodiad terfysgol ar westy yn Nairobi, Cenia, yn lladd o 21 bobl.
17 Ionawr - Bomio ceir yn Bogota, Colombia, yn lladd 21 o bobl.
25 Ionawr - Argae yn dymchwel yn Brumadinho, Minas Gerais, Brasil, gan ladd 358 o bobl.
27 Ionawr - Dau fom yn ffrwydro y Eglwys Gadeiriol Gatholig Jolo, yn Ne Philipinau, gan ladd 18 o bobl.

Chwefror

1 Chwefror - 16 Mawrth - Pencampwriaeth y Chwe Gwlad 2019.
5 Chwefror - Alan Turing yn cael ei enwi fel eicon mwyaf yr 20g yn Lloegr mewn cyfres deledu'r BBC.
12 Chwefror - Macedonia yn ail-enwi ei hun yn 'Gogledd Macedonia'.
23 Chwefror - Etholiad Nigeria.
27 Chwefror - Ail gyfarfod uwchgynhadledd rhwng Donald Trump a Kim Jong-un.

Mawrth

3 Mawrth - Etholiad Estonia.
10 Mawrth - Awyren Ethiopian Airlines yn cael damwain yn fuan wedi iddi adael Addis Ababa, gan ladd 147 o bobl.
12 Mawrth - Tŷ'r Cyffredin y DU yn gwrthod cytundeb Brexit Theresa May am yr eildro.
14 Mawrth - Seiclon Idai yn taro Mosambîc, Malawi a Simbabwe.
15 Mawrth - Cyflafan Christchurch: 50 o bobl yn cael marw.
19 Mawrth - Nursultan Nazarbayev ym ymddiswyddo fel Arlywydd Casachstan.
24 Mawrth - Etholiad Gwlad Tai.

Ebrill

2 Ebrill - Abdelaziz Bouteflika ymddiswyddo fel Arlywydd Algeria, ar ôl wythnosau o brotestiadau.
9 Ebrill - Etholiad Israel.
10 Ebrill - Y ffotograff cyntaf erioed o dwll du yn cael ei gyhoeddi.
11 Ebrill - 23 Mai - Etholiad India.
11 Ebrill
- Sylfaenydd WikiLeaks, Julian Assange yn cael ei arestio yn Llysgenhadaeth Ecwador yn Llundain.
- Lluoedd arfog Swdan yn dymchwel grym yr Arlywydd Omar al-Bashir wedi wythnosau o brotestiadau.
14 Ebrill - Etholiad y Ffindir.
15 Ebrill - Tân yn Eglwys Gadeiriol Notre-Dame de Paris.
17 Ebrill - Etholiad Indonesia.
21 Ebrill
- Ymosodiadau bom yn Sri Lanca yn lladd dros 253 o bobl.
- Y comedïwr Volodymyr Zelensky yn cael ei eithol yn Arlywydd Wcráin.
28 Ebrill - Etholiad Sbaen.
30 Ebrill - Japan: yr ymerawdwr Akihito yn ildio'r orsedd.

Mai

1 Mai
- Senedd Cymru'n dod yn un o’r llywodraethau cyntaf yn y byd i ddatgan argyfwng cenedlaethol oherwydd newid hinsawdd, a hynny ar Galan Mai.^[4]
- Naruhito yn dod yn Ymerawdwr Japan

4 - 6 Mai - Coroni Vajiralongkorn, brenin Gwlad Tai.
5 Mai
- Mae Hedfan Aerflot 1492 yn chwalu fflamau ym Maes Awyr Sheremetyevo ym Moscfa, ac mae 41 o bobl yno.
- Mae ffrwydrad tancer ger Niamey, Niger yn lladd 58 o bobl.
8 Mai - Etholiad De Affrica.
14 - 18 Mai - Cystadleuaeth Cân Eurovision 2019: Tel Aviv, Israel. Mae Duncan Laurence o'r Iseldiroedd yn ennill gyda'r gân "Arcade".
18 Mai - Etholiad cyffredinol Awstralia.
20 Mai - Volodymyr Zelensky yn dod yn Arlywydd Wcráin.
23 - 26 Mai - Etholiad Senedd Ewrop.
23 Mai - Mae Narendra Modi yn ennill etholiad India.
24 Mai
- Mae priodas o'r un rhyw yn dod yn gyfreithiol yn Taiwan.
- Cyhoeddodd Theresa May ei bod yn ymddiswyddo fel Prif Weinidog y Deyrnas Unedig ac fel arweinydd Blaid Geidwadol.
25 Mai - Mae cwch yn suddo ar Lyn Mai-Ndombe yng Ngweriniaeth Ddemocrataidd y Congo gan ladd 45 o bobl o gadael dros 200 ar goll.
30 Mai - 14 Gorffennaf - Cwpan y Byd Criced yn Lloegr a Cymru.

Mehefin

1 Mehefin - Rownd derfynol i UEFA Champions League: Tottenham Hotspur F.C.-Liverpool F.C. (0-2).
3 Mehefin - Brigitte Bierlein yn dod yn Canghellor Awstria.
5 Mehefin - Etholiad Denmarc.
6 Mehefin - Antti Rinne yn dod yn Prif Weinidog Y Ffindir.
7 Mehefin - 7 Gorffennaf - Cwpan y Byd i Fenywod FIFA.
9 Mehefin - Protestiadau mawr yn dechrau yn Hong Cong.
12 Mehefin - Mae priodas o'r yn rhyw yn dod yn gyfreithiol yn Ecwador.
20 Mehefin - Boris Johnson a Jeremy Hunt yw'r ddau ymgeisydd olaf ar gyfer Prif Weinidog y Deyrnas Unedig.
27 Mehefin - Mette Frederiksen yn dod yn Prif Weinidog Denmarc.
30 Mehefin - Myrddin ap Dafydd yn dod yn Archdderwydd.^[5]

Gorffennaf

1 Gorffennaf - Y Ffindir yn derbyn arlywyddiaeth Cyngor yr Undeb Ewropeaidd.
6 - 28 Gorffennaf - Tour de France.
8 Gorffennaf
- Egils Levits yn dod yn Arlywydd Latfia.
- Kyriakos Mitsotakis yn dod yn Prif Weinidog y Gwlad Groeg.
12 Gorffennaf - Gitanas Nauseda yn dod yn Arlywydd Lithwania.
21 Gorffennaf - Etholiad Wcráin.
22 Gorffennaf - Jo Swinson yn dod yn Arweinydd y Democratiaid Rhyddfrdol.
23 Gorffennaf - Boris Johnson yn dod yn Arweinydd y Blaid Geidwadol.
24 Gorffennaf - Boris Johnson yn dod yn Prif Weinidog y Deyrnas Unedig.

Awst

1 Awst - Is-etholiad Brycheiniog a Sir Faesyfed: Enillodd Jane Dodds o'r Democratiaid Rhyddfrydol.
2 Awst - Eisteddfod Genedlaethol Cymru Sir Conwy 2019.
5 Awst - Mae India yn dileu statws arbennig Cashmir.
14 Awst - Mae Greta Thunberg yn hwylio o Plymouth i gynhadledd newid hinsawdd yn Ninas Efrog Newydd.
16 Awst – Ar ymweliad â Machynlleth, dywedodd arweinydd Plaid Lafur y DU, Jeremy Corbyn, ei fod wedi “trafod gyda Mark Drakeford faterion yn ymwneud â phwerau pellach yr hoffai Llywodraeth Cymru neu Senedd Cymru eu cael o dan Lywodraeth Lafur.”
17 Awst - Mae 63 bobl yn cael eu lladd mewn ymosodiad bom ar briodas yn Kabul, Affganistan.
20 Awst - Mae Giuseppe Conte yn cyhoeddi ei ymddiswyddiad fel Prif Weinidog yr Eidal.
28 Awst - Mae Boris Johnson yn cyhoeddi cynlluniau i gau Senedd y Deyrnas Unedig.

Medi

1 Medi - Corwynt Dorian yn taro'r Bahamas.
10 Medi - Mae senedd y Deyrnas Unedig yn cael ei hatal am bum wythnos.
14 Medi - Cyn chwaraewr rygbi'r undeb Cymreig Gareth Thomas yn cyhoeddi bod ganddo HIV.
17 Medi - Etholiad Israel.
20 Medi - Cynhelir protest fyd-eang ar newid yn yr hinsawdd.
20 Medi - 2 Tachwedd - Cwpan y Byd Rygbi'r undeb a Siapan.
24 Medi - Mae Rheolau Goruchaf Lys y Deyrnas Unedig yn golygu bod atal y Senedd gan Boris Johnson yn anghyfreithlon.
29 Medi - Etholiad Awstria.

Hydref

1 Hydref - Protestiadau mawr yn dechrau yn Irac.
6 Hydref - Etholiad ym Mhortiwgal.
9 Hydref – Aelodau'r Cynulliad yn cefnogi cynnig i ailenwi Cynulliad Cymru yn Senedd Cymru a Llywodraeth Cymru.^[6]
10 Hydref - Olga Tokarczuk (2018) a Peter Handke yn ennill Gwobr Lenyddol Nobel.
11 Hydref - Abiy Ahmed yn ennill Gwobr Heddwch Nobel.
13 Hydref - Etholiad Gwlad Pwyl.
14 Hydref
- Protestiadau mawr yn dechrau yn Tsile.
- Dedfrydau carchar am arwain gwleidyddion o blaid annibyniaeth yn arwain at brotestiadau mawr yng Nghatalwnia.
17 Hydref - Protestiadau mawr yn dechrau yn Libanus.
21 Hydref - Etholiad Canada.
23 Hydref - Mae cyrff 39 o bobl i'w cael mewn lori yn Essex.
25 Hydref - Mae'r Undeb Ewropeaidd yn cytuno i ymestyn y dyddiad cau ar gyfer Brexit tu hwnt i 31 Hydref.
26 Hydref - Mae dringo ar Uluru yn Awstralia wedi ei wahardd.
27 Hydref - Alberto Fernandez yn ennill etholiad arlywyddol yr Ariannin.

Tachwedd

1 Tachwedd - Christine Lagarde yn dod yn bennaeth Banc Canolog Ewrop.
6 Tachwedd - Alun Cairns yn ymddiswyddo fel Ysgrifennydd Gwladol Cymru.
10 Tachwedd
- Etholiad Sbaen
- Mae Evo Morales yn ymddiswyddo fel Arlywydd Bolifia yn ystod argyfwng gwleidyddol.
12 Tachwedd - Mae Syr Roderick Evans yn ymddiswyddo fel Comisiynydd Safonau yng Nghynulliad Cymru. Dywedodd Syr Roderick bod sgyrsiau am "faterion cyfrinachol a sensitif" wedi eu recordio'n ddirgel gan yr AS Neil McEvoy.^[7]
15 Tachwedd - Protestiadau mawr yn dechrau yn Iran.
18 Tachwedd - Gotabaya Rajapaksa yn dod yn Arlywydd Sri Lanca.
20 Tachwedd - Mae'r Tywysog Andrew, Dug Caerefrog yn camu i lawr o ddyletswyddau cyhoeddus oherwydd y dadlaw sy'n ymwneud a'i gyfeillgarwch a Jeffrey Epstein.
23 Tachwedd - 7 Rhagfyr - Refferendwm annibyniaeth Bougainville.
24 Tachwedd - Etholiadau lleol Hong Cong.
29 Tachwedd - Mae dau o bobl yn cael eu lladd mewn ymosodiad drywanu ar bont Llundain.